Huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP) – DÙNG KHI NÀO, DÙNG THẾ NÀO CHO ĐÚNG?

Huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP) được tách từ chính máu của người bệnh, chứa nhiều tiểu cầu và các chất giúp cơ thể sửa chữa mô tổn thương. PRP đang được dùng hỗ trợ điều trị thoái hóa khớp, bệnh gân, rụng tóc, sẹo và vết thương lâu lành, nhưng hiệu quả không giống nhau ở mọi bệnh và không phải ai cũng nên làm. Bài viết giúp bạn hiểu PRP dùng khi nào, làm thế nào và cần lưu ý gì. Kỹ thuật điều chế PRP hiện được thực hiện tại Khoa Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang.

PRP là gì?

Máu gồm huyết tương (phần dịch màu vàng) và các tế bào máu: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu. Tiểu cầu là những tế bào rất nhỏ, giúp cầm máu khi mạch máu bị tổn thương. Tiểu cầu còn chứa nhiều “yếu tố tăng trưởng”: các chất báo hiệu cho cơ thể đưa tế bào đến sửa chữa, tạo mạch máu mới và sản xuất collagen tại nơi tổn thương.

PRP (viết tắt của Platelet-Rich Plasma, tức huyết tương giàu tiểu cầu) là phần huyết tương đã được ly tâm để cô đặc tiểu cầu, với mật độ cao gấp nhiều lần máu bình thường. “Tự thân” nghĩa là PRP được làm từ chính máu của bạn và chỉ dùng cho bạn. Khi PRP được đưa vào vùng tổn thương, lượng yếu tố tăng trưởng tập trung này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ quá trình tự lành của cơ thể.

PRP không phải thuốc giảm đau tức thì, cũng không phải tế bào gốc. Tác dụng, nếu có, đến dần sau nhiều tuần.

PRP được sử dụng trong những trường hợp nào?

PRP là liệu pháp hỗ trợ. Bác sĩ thường cân nhắc PRP khi các cách điều trị cơ bản (dùng thuốc, tập phục hồi chức năng, chăm sóc vết thương) chưa đạt kết quả mong muốn. Mức độ bằng chứng khoa học khác nhau tùy từng bệnh:

Nghiên cứu ứng với từng dòng được liệt kê ở phần Nguồn tham khảo cuối bài.

Thoái hóa khớp gối là bệnh được nghiên cứu nhiều nhất, và kết quả còn trái chiều. Một phân tích tổng hợp năm 2025 gồm 11 thử nghiệm với hơn 1.600 người bệnh cho thấy PRP giảm đau tốt hơn giả dược ở tháng thứ 3 và thứ 6, nhưng không còn khác biệt ở tháng thứ 12. Mức giảm đau trung bình chỉ hơn giả dược khoảng 1–2 điểm trên thang 10 điểm, và chính các tác giả cho rằng ý nghĩa thực tế còn phải bàn. Thử nghiệm RESTORE (2021, 288 người bệnh) không thấy PRP hơn tiêm nước muối sinh lý sau 12 tháng, cả về mức đau lẫn thể tích sụn khớp.

Vì vậy các hội chuyên ngành đánh giá khác nhau. Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS, 2021) cho rằng PRP “có thể giảm đau và cải thiện chức năng”, nhưng chỉ xếp khuyến cáo này ở mức “hạn chế” vì bằng chứng chưa mạnh. Đồng thuận ESSKA-ORBIT của các chuyên gia châu Âu (2024) coi PRP là lựa chọn hợp lý cho thoái hóa khớp gối nhẹ đến vừa. Ngược lại, Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ (ACR, 2019) khuyến cáo không dùng, vì cách điều chế PRP chưa được chuẩn hóa.

Nói cách khác, PRP có thể giúp một số người bớt đau ở mức vừa phải trong vài tháng. Chưa có bằng chứng chắc chắn rằng PRP làm sụn khớp mọc lại hay chữa khỏi thoái hóa khớp. PRP có phù hợp với bạn hay không là quyết định của bác sĩ chuyên khoa sau khi khám trực tiếp.

Ai phù hợp, ai chưa nên làm PRP?

PRP thường được cân nhắc cho người:

•       Đã được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán rõ bệnh, và bệnh thuộc nhóm có thể đáp ứng với PRP.

•       Đã điều trị cơ bản mà chưa đạt kết quả mong muốn, hoặc không dùng được thuốc giảm đau kháng viêm kéo dài vì tác dụng phụ.

•       Có sức khỏe chung ổn định và kết quả xét nghiệm máu cho phép.

Hãy báo cho bác sĩ nếu bạn thuộc một trong các trường hợp sau. Bạn có thể phải hoãn hoặc không làm PRP:

•       Đang sốt, đang nhiễm trùng, hoặc da vùng định tiêm bị viêm, nhiễm trùng.

•       Có bệnh về máu: tiểu cầu thấp, rối loạn đông máu, thiếu máu nặng.

•       Đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin, clopidogrel.

•       Đang điều trị ung thư hoặc bệnh máu ác tính, hoặc có khối u gần vùng định tiêm.

•       Đang mang thai.

•       Đang dùng corticoid hoặc thuốc ức chế miễn dịch kéo dài; có bệnh mạn tính nặng chưa được kiểm soát.

•       Thoái hóa khớp đã ở giai đoạn nặng. PRP thường kém hiệu quả; bác sĩ sẽ tư vấn phương án khác.

Hai trường hợp không tiêm PRP: nhiễm trùng chưa điều trị xong và có khối u gần vùng định tiêm. Các trường hợp còn lại không cấm tuyệt đối mà cần bác sĩ cân nhắc cho từng người.

Đừng tự ngừng bất kỳ thuốc nào để “đủ điều kiện” làm PRP. Việc tạm ngừng hay giữ nguyên thuốc do bác sĩ quyết định.

Chất lượng PRP phụ thuộc vào chính máu của bạn, nên bác sĩ thường cho làm xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu (công thức máu) trước khi điều chế. Theo đồng thuận quốc tế năm 2025 của nhóm GRIIP, mọi bất thường đáng kể của công thức máu cần được tìm nguyên nhân trước khi tiêm PRP.

Quy trình thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang như thế nào?

Tại bệnh viện, PRP được làm theo hai khâu tách biệt: Khoa Huyết học – Truyền máu điều chế, bác sĩ chuyên khoa thực hiện thủ thuật trên người bệnh. Các bước chính:

1.    Khám và chỉ định. Bác sĩ chuyên khoa khám, giải thích lợi ích, nguy cơ, chi phí và thống nhất với bạn trước khi chỉ định PRP.

2.    Lấy máu. Nhân viên y tế lấy máu ở tay bạn vào ống có sẵn chất chống đông. Lượng máu tùy lượng PRP bác sĩ cần: khoảng 21 ml máu cho 3 ml PRP, đến 70 ml máu cho 10 ml PRP. Lượng này ít hơn nhiều so với một đơn vị máu hiến (250–450 ml).

3.    Điều chế. Máu được ly tâm nhiều lần để loại hồng cầu và cô đặc tiểu cầu. Các thao tác được làm trong tủ an toàn sinh học tại Phòng xét nghiệm (Labo) Huyết học – Truyền máu để giữ vô khuẩn.

4.    Kiểm tra chất lượng. PRP đạt yêu cầu có màu vàng trong, không ngả hồng do vỡ hồng cầu, đủ thể tích bác sĩ yêu cầu và tiểu cầu đã được hoạt hóa để giải phóng yếu tố tăng trưởng. Sản phẩm được kiểm tra lại bằng xét nghiệm, dán nhãn ghi họ tên, mã người bệnh và ngày điều chế trước khi bàn giao.

5.    Sử dụng. Bác sĩ chuyên khoa tiêm hoặc đưa PRP vào vùng cần điều trị, có thể dưới hướng dẫn của siêu âm. Trong lúc chờ sử dụng, PRP được giữ ở ngăn mát 2–6°C không quá 3 giờ. Khi cần để lâu hơn theo chỉ định của bác sĩ, PRP được trữ đông dưới -18°C, tối đa 3 tuần.

6.    Theo dõi. Sau thủ thuật, bạn được theo dõi, hướng dẫn chăm sóc tại nhà và hẹn tái khám.

Liệu trình bao lâu, khi nào thấy hiệu quả?

•       Số lần tùy bệnh và chuyên khoa. Với thoái hóa khớp gối, Đơn nguyên Cơ xương khớp của bệnh viện áp dụng liệu trình 2–3 mũi, mỗi mũi cách nhau 3–4 tuần.

•       Hiệu quả không đến ngay. Vài ngày đầu vùng tiêm có thể đau hơn. Cải thiện thường thấy dần sau vài tuần đến vài tháng.

•       Tác dụng không kéo dài mãi. Ở khớp gối, lợi ích ghi nhận rõ nhất trong khoảng 6 tháng đầu. Bác sĩ sẽ đánh giá lại để quyết định nhắc lại hay chuyển phương án khác.

•       PRP không thay thế điều trị nền. Bạn vẫn cần giảm cân nếu thừa cân, tập luyện đúng cách, kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường, chăm sóc vết thương theo hướng dẫn của bác sĩ.

Cần chuẩn bị gì trước và chăm sóc thế nào sau thủ thuật?

Trước thủ thuật

•       Mang theo đơn thuốc và kết quả khám, xét nghiệm gần đây. Kể cho bác sĩ mọi thuốc đang dùng, nhất là thuốc chống đông, aspirin, thuốc giảm đau kháng viêm, corticoid.

•       Thuốc giảm đau kháng viêm (như ibuprofen, diclofenac, meloxicam) có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tiểu cầu. Bác sĩ có thể dặn tạm ngừng trước và sau thủ thuật.

•       Không tự ý ngừng aspirin, clopidogrel, thuốc chống đông, corticoid hay thuốc ức chế miễn dịch đang dùng theo đơn, nhất là khi bạn đã đặt stent mạch vành, có van tim nhân tạo, rung nhĩ, từng nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Hãy hỏi bác sĩ đã kê đơn.

•       Uống đủ nước trước khi lấy máu. Về ăn uống, hãy làm theo lời dặn của nhân viên y tế khi hẹn lịch.

•       Xin hoãn lịch nếu bạn đang sốt, cảm cúm nặng hoặc có vết nhiễm trùng trên da.

Sau thủ thuật

•       Đau, căng tức tại chỗ trong vài ngày đầu là phản ứng thường gặp và thường tự hết. Bạn có thể chườm mát và dùng paracetamol theo hướng dẫn của bác sĩ.

•       Không tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm hoặc corticoid để giảm đau trong giai đoạn này.

•       Nghỉ ngơi, hạn chế vận động mạnh vùng được tiêm trong khoảng 48 giờ. Trở lại tập luyện theo hướng dẫn của bác sĩ.

•       Giữ vùng tiêm sạch và khô trong ngày đầu.

•       Tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá kết quả.

Hãy đến khám lại ngay, kể cả ngoài giờ hành chính, nếu bạn sốt; vùng tiêm sưng nóng đỏ, đau tăng dần hoặc chảy dịch; khớp sưng to, khó cử động; hoặc đau dữ dội, đau không giảm sau vài ngày.

PRP có an toàn không?

Khi được làm đúng quy trình, PRP lấy từ chính máu của bạn nên không mang nguy cơ lây bệnh từ máu người khác như khi truyền máu, và rất hiếm khi gây dị ứng. Tác dụng không mong muốn thường gặp nhất là đau, sưng nhẹ tại chỗ tiêm trong vài ngày đầu. Trong hai nghiên cứu trong nước về tiêm PRP ở gân vùng vai và ở khớp gối (tổng cộng 85 người bệnh), đau tăng tại chỗ trong 1–2 ngày sau tiêm gặp ở 17,5% đến 57,1% số trường hợp; không ghi nhận biến chứng nghiêm trọng.

Tuy vậy, tiêm PRP vẫn là một thủ thuật xâm lấn. Như mọi mũi tiêm, vẫn có nguy cơ nhỏ về nhiễm trùng, chảy máu, bầm tím tại chỗ.

An toàn của PRP phụ thuộc nhiều vào nơi thực hiện. Máu phải được lấy, điều chế và tiêm trong điều kiện vô khuẩn, bằng dụng cụ dùng một lần, và PRP của ai chỉ dùng cho người đó. Năm 2024, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) báo cáo một chùm ca nhiễm HIV liên quan đến dịch vụ lăn kim PRP tại một spa không có giấy phép hoạt động ở bang New Mexico. Điều tra cho thấy spa này dùng lại dụng cụ dùng một lần và để ống máu không dán nhãn.

Vì vậy, chỉ làm PRP tại cơ sở y tế được cấp phép, do bác sĩ chỉ định và thực hiện.

Chi phí và bảo hiểm y tế

Theo bảng giá bệnh viện ban hành tháng 02/2026, điều chế PRP tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang là dịch vụ theo yêu cầu, giá 1.600.000 đồng cho mỗi lần điều chế. Bảng giá chưa có giá bảo hiểm y tế cho dịch vụ này, nên bạn tự chi trả khoản này.

Mức giá trên chưa gồm chi phí thủ thuật do bác sĩ chuyên khoa thực hiện, cũng như chi phí khám và xét nghiệm kèm theo. Hãy hỏi nhân viên tư vấn về tổng chi phí của cả liệu trình, và phần bảo hiểm y tế chi trả nếu có, trước khi quyết định.

Làm PRP ở đâu tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang?

Bạn đến khám tại chuyên khoa điều trị bệnh của mình, ví dụ Cơ xương khớp, Da liễu, Răng Hàm Mặt, Mắt. Bác sĩ sẽ cho biết PRP có phù hợp và có được thực hiện cho bệnh của bạn hay không. Nếu có chỉ định, máu của bạn được điều chế thành PRP tại Phòng xét nghiệm (Labo) Huyết học – Truyền máu, tầng 2 nhà A, rồi chuyển cho bác sĩ chuyên khoa thực hiện thủ thuật.

Nếu bạn có bệnh về máu hoặc kết quả xét nghiệm máu bất thường và muốn được tư vấn trước khi làm PRP, bạn có thể khám tại:

•       Phòng khám Huyết học lâm sàng: phòng A.207, Khoa Khám bệnh, tầng 2 nhà A.

•       Phòng khám Huyết học lâm sàng theo yêu cầu: phòng D.105b, Khu khám bệnh theo yêu cầu, nhà D.

Địa chỉ: 54 Trường Lâm, phường Việt Hưng, Hà Nội. Để biết lịch làm việc của phòng khám và đặt lịch khám, vui lòng gọi tổng đài 1900.292919.

Lời khuyên của bác sĩ

PRP có thể hữu ích khi dùng đúng người, đúng bệnh, đúng thời điểm. Đây không phải “thần dược” trẻ hóa, cũng không chữa khỏi mọi bệnh xương khớp. Trước khi quyết định, hãy hỏi bác sĩ ba điều:

•       Bệnh của tôi có thuộc nhóm mà PRP đã được chứng minh có lợi không?

•       Tôi có thể kỳ vọng kết quả gì, trong bao lâu?

•       Tổng chi phí của cả liệu trình là bao nhiêu?

Hãy chỉ làm PRP tại cơ sở y tế được cấp phép, nơi máu của bạn được điều chế vô khuẩn và có kiểm tra chất lượng.

BSCKI. Nguyễn Hoài Nam 

Trưởng khoa Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang

Bài viết nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe cho cộng đồng, không thay thế tư vấn trực tiếp của bác sĩ.

Nguồn tham khảo

Thoái hóa khớp gối

•       Auroux M và cs. Efficacy of intra-articular platelet-rich plasma compared with placebo in knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Joint Bone Spine, 2025;92(6):105947.

•       Bennell KL và cs. Effect of intra-articular platelet-rich plasma vs placebo injection on pain and medial tibial cartilage volume in patients with knee osteoarthritis: the RESTORE randomized clinical trial. JAMA, 2021;326(20):2021–2030. Bản tóm tắt: Use of platelet-rich plasma for knee OA not supported by RCT results, Nature Reviews Rheumatology, 2022.

•       American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Osteoarthritis of the Knee (Non-Arthroplasty): Evidence-Based Clinical Practice Guideline, 31/8/2021.

•       Laver L và cs. The use of injectable orthobiologics for knee osteoarthritis: a European ESSKA-ORBIT consensus. Part 1 – Blood-derived products (platelet-rich plasma). Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 2024.

•       Kolasinski SL và cs. 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation guideline for the management of osteoarthritis of the hand, hip, and knee. Arthritis & Rheumatology, 2020;72(2):220–233.

•       Đơn nguyên Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Điều trị thoái hóa khớp gối bằng tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) tự thân.

•       Phạm Hoài Thu và cs. Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu sau 6 tháng. Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Bệnh gân và phần mềm quanh khớp

•       Maroun R và cs. Platelet rich plasma versus corticosteroids for lateral epicondylitis: a meta-analysis of randomized clinical trials. Clinics in Shoulder and Elbow, 2025;28(1):40–48.

•       Karjalainen TV và cs. Autologous blood and platelet-rich plasma injection therapy for lateral elbow pain. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2021;(9):CD010951.

•       Kearney RS và cs. Effect of platelet-rich plasma injection vs sham injection on tendon dysfunction in patients with chronic midportion Achilles tendinopathy: a randomized clinical trial. JAMA, 2021;326(2):137–144.

•       Nguyễn Thị Phương, Nguyễn Thị Ngọc Lan, Phạm Hoài Thu. Đánh giá kết quả điều trị đứt bán phần gân trên gai bằng liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu dưới hướng dẫn của siêu âm. Tạp chí Y học Việt Nam, 2021;504(2).

Da liễu – Thẩm mỹ

•       Kieling L và cs. Is autologous platelet-rich plasma capable of increasing hair density in patients with androgenic alopecia? A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Anais Brasileiros de Dermatologia, 2024;99(6):847–862.

•       Afreen S và cs. Combined microneedling and platelet-rich plasma for atrophic acne scars: a systematic review, meta-analysis and trial sequential analysis. Archives of Dermatological Research, 2026;318:155.

•       Abu Jawhar ZH. Efficacy and safety of platelet-rich plasma in melasma: a systematic review. Cureus, 2024;16(7):e63746.

•       Chen H, Zhou X. Meta-analysis of the efficacy of platelet-rich plasma in treating skin aging. Aesthetic Surgery Journal Open Forum, 2026;8:ojaf150.

Răng Hàm Mặt, Mắt, vết thương mạn tính, hỗ trợ sinh sản

•       Franchini M và cs. The use of platelet-rich plasma in oral surgery: a systematic review and meta-analysis. Blood Transfusion, 2019;17(5):357–367.

•       Mederle AL và cs. Comparative efficacy of platelet-rich plasma, autologous serum, and artificial tears in dry eye disease: a systematic review and meta-analysis. Biomedicines, 2025;13(9):2316.

•       Deng J và cs. Efficacy and safety of autologous platelet-rich plasma for diabetic foot ulcer healing: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 2023;18:370.

•       Chen P và cs. Guidelines on interventions to enhance healing of foot ulcers in people with diabetes (IWGDF 2023 update). Diabetes/Metabolism Research and Reviews, 2024;e3644.

•       Lundin K và cs. (ESHRE). Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine. Human Reproduction, 2023;38(11):2062–2104.

An toàn, chống chỉ định, chuẩn bị trước thủ thuật

•       Eymard F và cs. Indications and contraindications to platelet-rich plasma injections in musculoskeletal diseases in case of infectious, oncological and haematological comorbidities: a 2025 formal consensus from the GRIIP. Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 2025;33(6):2293–2306.

•       Magruder M, Rodeo SA. Is antiplatelet therapy contraindicated after platelet-rich plasma treatment? A narrative review. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 2021;9(6).

•       Stadelman-Behar AM và cs. Investigation of presumptive HIV transmission associated with receipt of platelet-rich plasma microneedling facials at a spa among former spa clients — New Mexico, 2018–2023. MMWR, 2024;73(16):372–376.

•       Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Cẩm nang về liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu điều trị bệnh lý cơ xương khớp.

•       VnExpress Sức khỏe. Ai không nên tiêm huyết tương giàu tiểu cầu chữa bệnh xương khớp? (tư vấn của bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh).